KAPI CAMİ İNDE NAMAZDAN SONRA ZİKİR YAPIYORUZ BUNUN HÜKMÜ NEDİR?

Soru
NAMAZLARDAN SONRA YAPILAN ZİKİR VE TESBİHLERİN KAYNAĞI VAR MIDIR? TOPLU HALDE YAPMAK CAİZ MİDİR?
Cevap

Namazlardan sonra zikir ve dua yapmak caizdir, teşvik edilmiştir. Bununla ilgili çok sayıda hadis vardır. Ancak ne zaman ve ne şekilde yapılacağı konusunda mezheplerin farklı görüşler bulunmaktadır:


1-Hanefi mezhebine göre camide namazdan sonra zikir ve tesbihlerin sesli söylenmesi caizdir. Ancak Rasûlullah döneminde bu şekilde bir uygulama yoktur. İbn Abbas rivâyeti diğer rivâyetler karşısında şaz kalmakta ya da bazen caiz olduğunu göstermektedir. Cihada asker gönderirken  sabah ve akşam namazlarından sonra üç kere sesli tekbir getirilmesi, şeklinde bazı alimlerin görüşleri dışında namazdan sonraki tekbirle ilgili bir içtihad da bulunmamaktadır. Sadece teşrik tekbirleri nakledilmiştir. Hatta İbnü’l-Hümam (v.861/1456), camide namazdan sonra okunan ayete’l-kürsi ve çekilen tesbihlerle ilgili şunları söylemektedir: ‘Asrımızda uygulanan namazdan sonra camide ayete’l-kürsi okumak, otuz üçer tesbihlere Peygamberimiz döneminde camide sürekli devam ettirilmemiş, bilakis bunlar (kişisel olarak uygulanan) menduplar olarak kalmıştır.’[1]

2-Malikî mezhebine göre namazdan sonraki zikirler açıktan okunmaz, gizli okunur. İmam Malik ve bir gurup alime göre farz namazdan sonraki zikirlerin açıktan söylenmesi mekruhtur.[2]

3-Şafiî ve Hanbelilere göre namazdan sonraki zikirler gizli okunur, ancak imam cemaate bunu öğretmek isterse geçici bir süre açıktan okuyabilir. İbn Zübeyr[3] ve İbn Abbas rivâyetlerindeki nakiller geçici olarak yapılan uygulamalardır. Ancak Rasûlullah’tan nakledilen rivâyetlerin genelinde böyle bir uygulama görülmemektedir.[4]


 


§Farz namazdan selam verdikten sonra yapılması tavsiye edilen zikirler:

a)Üç kere (estağfirullah diye) istiğfar etmek

b)Sonra ‘Allahümme ente’s-selamü veminke’s-selam’ demek

c- Sonra Sübhanallahi ve’l-hamdülillahi velâ ilahe illallahü vallahü ekber velâ havle vela kuvvete illa billahi’l-aliyyi’l-azîm’ demek,

c)İhlas, muavvizeteyn (muavvizât denildiğinde üçü anlaşılır) ve ayete’l-kürsi[5] okumak,

d)Otuz üçer kere tesbih, tahmid ve tekbir getirmek

e) Lâ ilahe illallahü vahdehû lâ şerike leh, lehü’l-mülkü velehü’l-hamdü ve hüve alâ külli şey’in kadîr, demek


Ya da

Lâ ilahe illallahü vahdehû lâ şerike leh, lehü’l-mülkü velehü’l-hamdü ve hüve alâ külli şey’in kadîr. Lâ havle velâ kuvvete illâ billah, velâ na’büdu illâ iyyâhü ehle’n-ni’meti ve’l-fadli ve’s-senâi’l-hasen lâ ilahe illallahü muhlisîne lehü’d-dine ve lev kerihe’l-kafirûn, demek.

f-Sabah ve akşam namazlarından sonra yerinden kalkmadan on kere ‘Lâ ilahe illallahü vahdehû lâ şerike leh, lehü’l-mülkü velehü’l-hamdü ve hüve alâ külli şey’in kadîr’ demek.

g-Hadislerde geçen zikirleri mümkün olduğu kadar yapmak, riayet etmek.[6]


 


§Namazdan sonraki zikir ve tesbihlerin zamanı:

1-Hanefi mezhebine göre eğer farzı kılan kişi aynı yerde sünneti de kılacaksa sünneti kıldıktan sonra bu zikir ve tesbihleri yapar. Bunların belli bir sırası ya da peş peşe olması şart değildir. Bir kısmını camide, bir kısmını da evinde yapabilir.[7]

2-Maliki mezhebine göre farz namazdan sonra bu zikir ve tesbihler yapılır. Ancak İmam Malik ve bir gurup alim farz namazdan sonra imam ve cemaatin açıktan dua etmesini mekruh gördüler.[8]

3-Şafiî ve Hanbeli  mezheplerine göre farz namazdan sonra bu zikir ve tesbihler yapılır.[9]


 [1] İbnü’l-Hümam, Fethu’l-Kadir, I/440

[2] Ebu’l-Hasen el-Malikî, Kifayetü’t-Talib, I/391

[3] İmam Şafiî, Müsned, 44; Bu hadisin metni için bk. Müsned Trc. 791/1661 nolu hadisin açıklaması.

[4] Nevevi, Mecmu’, III/448; İbn Müflıh, Ebû Abdullah, Furu’, I/399

[5] Taberanî, el-Mu’cemu’l-kebir, III/83, No: 2733 ; Heysemi, isnadının hasen olduğunu belirtti. Bk. Mecmeu’z-zevâid, II/148

[6] Nevevi, Mecmu’, III/448; İbn Müflih, age., I/392; İbnü’l-Hümam,  Fethu’l-Kadir, I/339-440; Ebu’l-Hasen el-Malikî, age., I/391

[7] İbnü’l-Hümam, age.,  I/339-440

[8]Ebu’l-Hasen el-Malikî, age., I/391  

[9] Nevevi, Mecmu’, III/448; İbn Müflih, age., I/392

Önceki Sayfa